جهش ژنی و ارتباط آن با چاقی

 علت اضافه وزن حتی با تغذیه ی نرمال کشف شد.

 محققین یک نوع جهش ژنی نادر را شناسایی کردند که با چاقی مفرط ارتباط دارد.

محققین بیمارستان کودکان در بوستون توانستند یک علت ژنتیکی برای چاقی مفرط در برخی  موارد نادر بیابند، این کشف سوالات جدیدی را درباره ی اضافه وزن و مصرف مواد غذایی در جمعیت چاق جامعه ایجاد کرده است.

نتایج این تحقیق درمجله ی Scienceبه چاپ رسید. نتایج این تحقیق از بررسی چندین گروه از افراد چاق و آزمایش بروی موشها بدست آمد.

موشهایی که حامل این جهش ژنتیکی بودند حتی با تغذیه ی طبیعی که سایر موشهای طبیعی با آن  تغذیه می شدند نیز چاق شدند. جهش ژن Mrap2که درانسان با علامت  اختصاری MRAP2نام گذاری  شده است می تواند این تأثیر را ایجاد کند، بنظر می رسد  این ژن در تنظیم متابولیسم و میزان مصرف غذا نقش دارد.

دکتر ژوزف مجذوب می گوید: این موشها چربیها را نمی سوازنند بلکه ذخیره می کنند. موشهایی  با این نوع جهش دچار اضافه وزن می شوند و ما چنین جهش مشابهی را در افراد چاق نیز یافتیم.

پروتئینی که از طریق Mrap2کد می شود درتسهیل پیام رسانی به رسپتوری در مغز به نام Mc4rنقش دارد این رسپتور به افزایش متابولیسم و کاهش اشتها در زنجیره ی بزرگی از پیام رسانی درتنظیم انرژی شرکت دارد.

سلولهای چربی هورمون لپتین را تولید کرده و رسپتورها را در مغز تحریک می کنند تا هورمون دومی بنام αMSHرا تولید کنند. Mc4rاین هورمون را با کمک Mrap2شناسایی کرده  و موجب کاهش اشتها و وزن می شود. جهش ایجاد شده دراین زنجیره ی پیام رسانی از جمله جهش های  ایجاد شده در Mc4rسبب می گردند که فرد دچار اضافه وزن و چاقی شود .

پرفسور Asaiاز دانشگاه  Nagoyaدر ژاپن وهمکارانش به بررسی حذف ژن Mrap2درکل بدن موش و در مغز موش به تنهایی پرداختند. درهر دو مورد موش به وزنی دو برابر وزن طبیعی خود می رسد . اضافه وزن هنگامیکه هر دو کپی Mrap2حذف می شوند به بیشترین میزان خود می رسد اما حتی با حذف یک کپی از ژن Mrap2، افزایش اشتها و چاقی مشاهده میشود بیشترین اضافه وزن درموشهای نرنسبت به موشهای ماده گزارش شده است، علاوه بر این  بدون وجود Mrap2موشها اضافه وزن بسیار زیادی درهنگام تغذیه با رژیم پرچرب نسبت به موشهای  طبیعی پیدا می کنند.

موضوع جالب توجه این است که حتی زمانیکه موشهای فاقد Mrap2غذای بیشتری نمی خوردند، باز هم سریعتر از گروه کنترل دچار اضافه وزن می شدند. سپس اشتهای آنها افزایش  یافته و به اضافه وزن بیشتر نسبت به گروه کنترل حتی وقتیکه رژیم های غذایی از نظر اندازه وکیفیت با هم مشابه است، ادامه می دهند. در نهایت موشهای جهش یافته ، 10تا 15 درصد بیش از گروه طبیعی اضافه وزن می یابند.

 برای بررسی جهش این ژن در انسان دکتر مجذوب با همکاری پرفسور صدف فروغی از دانشگاه کمبریج و سایر محققین به بررسی افراد چاق از سراسر دنیا پرداختند. محققین 4 جهش معادل جهش Mrap2را درانسان در 500 نفر یافتند .همه ی این بیماران به چاقی شدید اما چاقی که مدت کوتاهی است حادث شده است، مبتلا بودند. هر یک از این چهار جهش تنها دریک کپی از ژن ایجاد شده بود. درحالیکه تحقیقات نشان داد که این جهش ها تنها موجب کمتر از یک درصد از چاقی بطور مستقیم در جمعیت افراد چاق می شود، محققین درمورد سایر موتاسیونهایی که ممکن است بیشتر شایع بوده و در کنار سایر موتاسیونها و فاکتورهای محیطی موجب بروز فرم های شایع چاقی شوند، مشکوک بودند.

دکتر مجذوب یادآوری می کند که ما جهش های دیگر را یافتیم که تخریب واضحی  در ژنها ایجاد نکرده بود، احتمال دارد برخی از این جهش های شایع، بخصوص در ترکیب با سایر ژنها در مسیرهای مشابه پاتوژنیک باشند.

یک نظریه ی جالب، فرضیه ی ژن صرفه جو است که جهش های نادری را در ژنهایی نظیر Mrap2نگه می دارد زیرا این موضوع یک مزیت تکاملی در زمان قحطی شدید برای  انسان محسوب می شود. سایر فرضیه ها درمورد چگونگی عملکرد این جهش ها به  دیدگاه ما درمورد مکانیزیم هایی که بدن برای ذخیره  و استفاده از انرژی استفاده می کند بر می گردد.

درتحقیق اخیر، محققین علتی برای ذخیره ی انرژی بیشتر دراین موشهای جهش یافته نظیر تفاوت درمیزان فعالیت و خروجی گرما مشاهده نکردند.

 درحال حاضر دکتر مجذوب وهمکارانش دامنه ی پژوهش خود را گسترده تر کرده و به مطالعه ی جمعیت بیشتری از افراد چاق، اندازه گیری میزان فعالیت و رژیم غذایی آنها و همچنین بررسی چگونگی تغییر تعادل انرژی توسط این ژنها می پردازند.

منبع:www.sciencedaily.com/releases/2013/07/130718142807.htm